Historia Beskidu Małego
Początki obecności człowieka w Beskidzie Małym są bliżej nie określone. Archeolodzy szukają śladów nawet z czasów epoki kamiennej, starożytności i średiowiecza, gdyż ze względu na bliskość szlaków handlowych, wiodących przez Bramę Morawską, Przełęcz Jabłonkowską czy dolinę Skawy, przemierzał te tereny karawany kupieckie podróżujące z południa. Pierwsze ślady zorganizowanej obecności człowieka sięgają ok. VII - IV w p.n.e. W zembrzycach istniało wtedy znaczne grodzisko, datowane przez badaczy na okres kltury łużyckiej.
Jednym z ciekawych odkryć są monety rzymskie znalezione w rejonie Wadowic. Po pierwszych grodach i osadach pozostały ślady w nazewnictwie (Grojec, Gródek, Grodziec) oraz nieliczne ślady w terenie. Na szczycie Grojca nad Żywcem odkryto pozostałości grodzisk wzniesionych w IV - V w p.n.e. Obsza ten zajmowało plemię Wiślan.
Beskid Mały należał do państwa polskiego już od zarania jego dziejów. Pod koniec X w. teren ten wszedł w granice Polski, rządzonej przez Mieszka I. Śmierć Bolesława Krzywoustego w 1138r. zapoczątkowała w dziejach państwa okres rozbicia dzielnicowego. Cały obszar Beskidu Małego włączono do dzielnicy krakowskiej.
XV wiek to czas intensywnego osadnictwa w Beskidach. Powstają tu kolejne miejscowości i miasteczka, a z nimi rodzą się wielkie posiadłości szlacheckie - początkowo rycerskie, potem magnackie. Najpierw większość Żywiecczyzny była w posiadaniu awanturniczej (nawet jak na tamte czasy) rodziny Skrzyńskich, a Księstwo Oświęcimskie należało do wybitnego magnata Piotra Komorowskiego. Ten ostatni uzyskał od króla zgodę na karną ekspedycję przeciwko Skrzyńskiemu. Pokonał sąsiada, a za zasługi przejął jego ziemie. Komorowcy władali tymi terenami aż do XVII w., kiedy to po śmierci Krzysztofa rozległe włości podzielono na trzy "państwa": suskie, ślemieńskie i żywiecko-łodygowickie. Wkrótce zaczęły się one wymykać z rąk Komorowskich i wreszcie drogą małżeństw i spadków dobra suskie i ślemieńskie przeszły w ręce Wielopolskich, a w XIX w. z kolei Branickich i Tarnowskich. Wtedy też na Żywiecczyźnie jako właściciele dóbr ziemskich pojawili się Habsburgowie (którzy w samym Żywcu przetrwali aż do 1945 r.).
Po I rozbiorze już nie tylko Komora Cieszyńska, ale wraz z całą Małopolską również teren Beskidu Małego i Żywiecczyzna, weszły w skład monarchii Habsburgów. To za czasów panowania Franciszka Jozefa w beskidzkich wioskach została zniesiona pańszczyzna.
W XIX stuleciu nastąpił szybki rozwój przemysłu w miasteczkach na północnych obrzeżach Beskidu Małego. Rozwijało się tu tkactwo (Andrychów, Targanice, Inwałd) i sukiennictwo w Kętach. Rozwijał się również drobny przemysł hutniczy.
Prawdziwy rozwój gospodarczy zaczął się jednak w II połowie XIX w. , gdy zaczęto budowac w Galicji linie kolejowe. W beskidzkich dolinach przybywało inzywnierów cesarskich. Wkrótce "ruszyły" pierwsze pociągi po beskidzkich traktach.
Przełom wieków to również początek gwałtownego rozwoju turystyki w Beskidach Zachodnich - nadszedł czas na zorganizowane formy działania. Na czoło wysunęła się założona w 1893 r. w Bielsku niemiecka organizacja turystyczna Beskidenverein. Dzięki poparciu niemieckich mieszkańców miasta i okolicy prowadziła aktywną działalność inwestycyjną, finansując tworzenie gęstej sieci schronisk i wytyczanie szlaków. W odpowiedzi na działalność Beskidenverein powstały polskie organizacje, m.in. Polskie Towarzystwo Turystyczne "Beskid" w Cieszynie (1909 r.) i oddziały Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Pierwsi turyści pojawili się w zachodniej części Beskidu Małego, gdzie Beskidenverein wybudował schronisko na Magurce Wilkowickiej.
W pierwszych dniach września 1939 r. na terenie Beskidu Małego wojsko polskie stawiało silny opór armii niemieckiej. Beskid Mały znalazł się na linii głównego uderzenia wojsk niemieckich na Kraków. W czasie okupacji tereny te zostały włączone administracyjnie do III Rzeszy.
