Historia Beskidu Ma³ego
Pocz±tki obecno¶ci cz³owieka w Beskidzie Ma³ym s± bli¿ej nie okre¶lone. Archeolodzy szukaj± ¶ladów nawet z czasów epoki kamiennej, staro¿ytno¶ci i ¶rediowiecza, gdy¿ ze wzglêdu na blisko¶æ szlaków handlowych, wiod±cych przez Bramê Morawsk±, Prze³êcz Jab³onkowsk± czy dolinê Skawy, przemierza³ te tereny karawany kupieckie podró¿uj±ce z po³udnia. Pierwsze ¶lady zorganizowanej obecno¶ci cz³owieka siêgaj± ok. VII - IV w p.n.e. W zembrzycach istnia³o wtedy znaczne grodzisko, datowane przez badaczy na okres kltury ³u¿yckiej.
Jednym z ciekawych odkryæ s± monety rzymskie znalezione w rejonie Wadowic. Po pierwszych grodach i osadach pozosta³y ¶lady w nazewnictwie (Grojec, Gródek, Grodziec) oraz nieliczne ¶lady w terenie. Na szczycie Grojca nad ¯ywcem odkryto pozosta³o¶ci grodzisk wzniesionych w IV - V w p.n.e. Obsza ten zajmowa³o plemiê Wi¶lan.
Beskid Ma³y nale¿a³ do pañstwa polskiego ju¿ od zarania jego dziejów. Pod koniec X w. teren ten wszed³ w granice Polski, rz±dzonej przez Mieszka I. ¦mieræ Boles³awa Krzywoustego w 1138r. zapocz±tkowa³a w dziejach pañstwa okres rozbicia dzielnicowego. Ca³y obszar Beskidu Ma³ego w³±czono do dzielnicy krakowskiej.
XV wiek to czas intensywnego osadnictwa w Beskidach. Powstaj± tu kolejne miejscowo¶ci i miasteczka, a z nimi rodz± siê wielkie posiad³o¶ci szlacheckie - pocz±tkowo rycerskie, potem magnackie. Najpierw wiêkszo¶æ ¯ywiecczyzny by³a w posiadaniu awanturniczej (nawet jak na tamte czasy) rodziny Skrzyñskich, a Ksiêstwo O¶wiêcimskie nale¿a³o do wybitnego magnata Piotra Komorowskiego. Ten ostatni uzyska³ od króla zgodê na karn± ekspedycjê przeciwko Skrzyñskiemu. Pokona³ s±siada, a za zas³ugi przej±³ jego ziemie. Komorowcy w³adali tymi terenami a¿ do XVII w., kiedy to po ¶mierci Krzysztofa rozleg³e w³o¶ci podzielono na trzy "pañstwa": suskie, ¶lemieñskie i ¿ywiecko-³odygowickie. Wkrótce zaczê³y siê one wymykaæ z r±k Komorowskich i wreszcie drog± ma³¿eñstw i spadków dobra suskie i ¶lemieñskie przesz³y w rêce Wielopolskich, a w XIX w. z kolei Branickich i Tarnowskich. Wtedy te¿ na ¯ywiecczy¼nie jako w³a¶ciciele dóbr ziemskich pojawili siê Habsburgowie (którzy w samym ¯ywcu przetrwali a¿ do 1945 r.).
Po I rozbiorze ju¿ nie tylko Komora Cieszyñska, ale wraz z ca³± Ma³opolsk± równie¿ teren Beskidu Ma³ego i ¯ywiecczyzna, wesz³y w sk³ad monarchii Habsburgów. To za czasów panowania Franciszka Jozefa w beskidzkich wioskach zosta³a zniesiona pañszczyzna.
W XIX stuleciu nast±pi³ szybki rozwój przemys³u w miasteczkach na pó³nocnych obrze¿ach Beskidu Ma³ego. Rozwija³o siê tu tkactwo (Andrychów, Targanice, Inwa³d) i sukiennictwo w Kêtach. Rozwija³ siê równie¿ drobny przemys³ hutniczy.
Prawdziwy rozwój gospodarczy zacz±³ siê jednak w II po³owie XIX w. , gdy zaczêto budowac w Galicji linie kolejowe. W beskidzkich dolinach przybywa³o inzywnierów cesarskich. Wkrótce "ruszy³y" pierwsze poci±gi po beskidzkich traktach.
Prze³om wieków to równie¿ pocz±tek gwa³townego rozwoju turystyki w Beskidach Zachodnich - nadszed³ czas na zorganizowane formy dzia³ania. Na czo³o wysunê³a siê za³o¿ona w 1893 r. w Bielsku niemiecka organizacja turystyczna Beskidenverein. Dziêki poparciu niemieckich mieszkañców miasta i okolicy prowadzi³a aktywn± dzia³alno¶æ inwestycyjn±, finansuj±c tworzenie gêstej sieci schronisk i wytyczanie szlaków. W odpowiedzi na dzia³alno¶æ Beskidenverein powsta³y polskie organizacje, m.in. Polskie Towarzystwo Turystyczne "Beskid" w Cieszynie (1909 r.) i oddzia³y Polskiego Towarzystwa Tatrzañskiego. Pierwsi tury¶ci pojawili siê w zachodniej czê¶ci Beskidu Ma³ego, gdzie Beskidenverein wybudowa³ schronisko na Magurce Wilkowickiej.
W pierwszych dniach wrze¶nia 1939 r. na terenie Beskidu Ma³ego wojsko polskie stawia³o silny opór armii niemieckiej. Beskid Ma³y znalaz³ siê na linii g³ównego uderzenia wojsk niemieckich na Kraków. W czasie okupacji tereny te zosta³y w³±czone administracyjnie do III Rzeszy.
