Figura "Pod Koźlem" w Krzeszowie
Wszystko wskazuje na to, że twórcą figury "Pod Koźlem" w Krzeszowie był Simon [Szymon] Branka z Koszarawy, zmarły w 1715 roku. W dolnym członie figury wyryta jest data, prawdopodobnie 1650 lub 1659, w górnej części wyryte są monogramy IHS, poniżej wyryte znaki Si Branka [skrót imienia Simon].
Przytoczę dygresję dr Przemysława Dyrlagi, autora artykułu: "Andrzej Komoniecki i najstarsze kamienne figury przydrożne w Jeleśni i Koszarawie" zamieszczonego na portalu jelesnia.pl
"Genezę tego obiektu możemy łączyć ze wzmianką A. Komonieckiego: Roku Pańskiego 1616 die Aprilis (10.IV) Szymon Wojewoda nazwany ze Świnnej, idąc przez górę Koźle rzeczoną za Krzeszowem od zbójców na tejże górze wierchu samym zabity, na którym miejscu Bożą Mękę postawiono drzewianą, a potym kamienną, od niejakiego Branki z Koszaraw, będąc nazwany Szymon [Branka], a ten umarł 1715 (roku). Wspomniany Szymon, wojewoda ze Świnnej, to Szymon Primus, pierwszy znany z imienia wojewoda wałaski w dobrach żywieckich, zaś Szymon Branka to znany młynarz koszarawski. Informacje zapisane na figurze, oraz zamieszczone przez Komonieckiego uzupełniają się wzajemnie i pozwalają bez żadnych wątpliwości ustalić fundatora i wykonawcę obiektu. Litery Si:B (ranka) są skrótem zlatynizowanego nazwiska Simon Branka, a rok 1686 to data wystawienia przez niego kamiennej figury w miejsce starej drewnianej, która upamiętniała miejsce zabójstwa wojewody wałaskiego Szymona Primusa ze Świnnej przez zbójników w 1616r. Dodać jeszcze można, że w XVII-XVIII wieku młynarze nieraz parali się kamieniarstwem, czego dowody również możemy znaleźć u Komonieckiego , więc jest też wielce prawdopodobne, że Branka tę figurę wykonał sam. Podsumowując, wszystkie omówione powyżej obiekty należą do najstarszych tego typu na Żywiecczyźnie i w Polsce. Figura z Koszarawy powstała w końcu XVII wieku, a figury z Jeleśni nie później jak na początku XVIII wieku. Podkreślić należy, że są to obiekty mało znane, w literaturze często pomijane, a w przypadku figur z Jeleśni, także zaniedbane i mocno zniszczone. Dzięki informacjom podanym przez A. Komonieckiego w „Dziejopisie” możemy jednak zrekonstruować, choć tylko częściowo, okoliczności ich fundacji oraz mamy możliwość weryfikacji niejednokrotnie bałamutnych tradycji miejscowych."
W powyższej treści wkradł się błąd, prawdopodobnie redakcyjny: litery Si:B umieszczone w górnej części figury brzmią jak wyżej napisałem i osobiście stwierdziłem podczas wizji lokalnej - Si Branka. Jeżeli chodzi o odczytanie daty, z uwagi na nierówności powierzchni skłaniam się jednak do daty: 1650 lub 1659.
Fakty weryfikują dotychczasowe legendarne spojrzenie na bałamutne tradycje miejscowe i przekazy o cudownym oswobodzeniu złoczyńcy.
)
